Jak zostać pilotem? Najkrótsza droga prowadzi przez samolot ultralekki

Żeby zostać pilotem i latać dla siebie, wystarczy w Polsce świadectwo kwalifikacji pilota ultralekkiego. Wymaga ukończenia 16 lat, orzeczenia lotniczo-lekarskiego, szkolenia teoretycznego z dziesięciu przedmiotów, co najmniej 28 godzin lotu i dwóch egzaminów. Kto lata dwa razy w tygodniu, kończy w około cztery miesiące. Całość kosztuje zwykle od dwudziestu kilku do nieco ponad trzydziestu tysięcy złotych.

Krok 1. Lot zapoznawczy

Zanim zapłacisz za kurs, kup jeden lot. Pół godziny albo godzina z instruktorem, podczas której trzymasz stery, kosztuje tyle co dobry obiad dla czterech osób. Odpowiada na pytania, których nie rozstrzygnie żadna książka: czy latanie podoba ci się także od środka, czy żołądek znosi turbulencję i czy mieścisz się wygodnie w kabinie.

Pierwsza lekcja wygląda zwykle tak samo. Instruktor startuje, wznosi się na tysiąc stóp, ustawia samolot w locie poziomym i zdejmuje ręce z drążka. „Twoje stery”. Przez pierwsze sekundy trzymasz drążek tak, jakby miał wybuchnąć. Potem okazuje się, że samolot leci sam, a ty tylko mu nie przeszkadzasz.

Krok 2. Badania lotniczo-lekarskie

Orzeczenie wydaje lekarz orzecznik medycyny lotniczej albo centrum medycyny lotniczej. Badanie obejmuje zwykle wzrok razem z rozpoznawaniem barw, słuch, EKG, podstawowe badania krwi i moczu oraz wywiad. Okulary nie są przeszkodą: dostaniesz wpis o obowiązkowej korekcji wzroku i będziesz wozić zapasową parę.

Na badania idź, zanim zapłacisz za kurs. Zdarza się, że ktoś kończy teorię, wylatuje dziesięć godzin i dopiero wtedy dowiaduje się o przeciwwskazaniu, o którym nie miał pojęcia. Do samej nauki teorii orzeczenie nie jest potrzebne, do lotów szkolnych już tak.

Krok 3. Wybór ośrodka

Szkolić do świadectwa może tylko podmiot wpisany do rejestru podmiotów szkolących, który prowadzi Urząd Lotnictwa Cywilnego. Lot zapoznawczy jest najlepszą okazją, żeby obejrzeć ośrodek od środka. Wybierasz miejsce, w którym spędzisz kilkadziesiąt dni.

Instruktor. Zapytaj, czy będziesz latać z jedną osobą, czy z tym, kto akurat ma dyżur. Stały instruktor zna twoje błędy i nie zaczyna każdej lekcji od zera.

Samoloty. Ośrodek z jedną maszyną stoi, kiedy ta maszyna ma przegląd. Typ ma znaczenie także dlatego, że egzamin praktyczny zdaje się na tym, na którym się szkoliłeś.

Dojazd. Czterdzieści wizyt po dwie godziny w jedną stronę to sto sześćdziesiąt godzin za kierownicą.

Cennik. Dowiedz się, od kiedy do kiedy liczy się płatny czas lotu i czy lądowania są wliczone. Zapytaj wprost, po ilu godzinach kończą średnio ich uczniowie. Uczciwy ośrodek poda liczbę wyższą niż ustawowe minimum.

Krok 4. Teoria: dziesięć przedmiotów

Szkolenie teoretyczne ma formę wykładów na lotnisku albo kursu przez internet. Liczbę godzin ustala program ośrodka. Przedmiotów jest dziesięć i z każdego trzeba potem zdać egzamin.

Nie czekaj z lataniem do końca wykładów. Aerodynamika wchodzi do głowy dziesięć razy szybciej, kiedy dzień wcześniej czułeś ją w drążku. Działa to też w drugą stronę: kto przed lekcją przeczyta fragment, który jej dotyczy, ten w powietrzu ćwiczy, a nie słucha wykładu po dziesięć złotych za minutę.

Dziesięć przedmiotów, dziewiętnaście rozdziałów

Podręcznik Pilot UL obejmuje cały zakres teorii do świadectwa. Na końcu jest 150 pytań testowych, po 15 z każdego przedmiotu, z odpowiedziami i wyjaśnieniami.

Zobacz podręcznik - 49 zł

Krok 5. Praktyka: 28 godzin to minimum

Przepisy wymagają co najmniej 28 godzin lotu. W tej liczbie musi być co najmniej 8 godzin samodzielnych i co najmniej 4 godziny lotu nawigacyjnego, z przelotem na trasie co najmniej 150 km i lądowaniem na innym lotnisku. Reszta należy do programu szkolenia, ale kolejność etapów jest wszędzie podobna.

Pierwsze dwie, trzy godziny to oswojenie: co robi każdy ster i jak wygląda horyzont w locie poziomym. Potem przychodzą zakręty, wznoszenie, zniżanie i przeciągnięcia, czyli ćwiczenia, których wszyscy się boją, dopóki ich nie zrobią. Najwięcej godzin zostaje na kręgu nadlotniskowym: start, cztery zakręty, podejście, lądowanie i od nowa, po sześć, osiem razy w jednej lekcji. Lądowania długo nie wychodzą, a potem pewnego dnia zaczynają wychodzić wszystkie.

Dzień, w którym zostajesz sam

Pierwszy samodzielny lot wypada zwykle między dwunastą a dwudziestą godziną i nikt go nie zapowiada. Po trzech dobrych kręgach instruktor każe zatrzymać się przy pasie, odpina pasy i mówi coś w rodzaju: „Zrób jeden sam. Jak coś będzie nie tak, odejdź na drugi krąg”. Po czym wysiada.

Samolot bez osiemdziesięciu kilogramów w prawym fotelu odrywa się wcześniej, wznosi się wyraźnie szybciej i długo płynie nad pasem, zanim zechce usiąść. Po lądowaniu drżą kolana, a uśmiech nie schodzi do wieczora.

Krok 6. Dwa egzaminy

Egzamin teoretyczny jest testem wyboru. Do każdego pytania są od trzech do pięciu odpowiedzi, z których jedna jest dobra, a na pytanie przypada 90 sekund. Trzeba mieć co najmniej 75 procent poprawnych odpowiedzi z każdego przedmiotu osobno. Do przedmiotu wolno podejść cztery razy, a cały egzamin trzeba zamknąć w sześciu sesjach w ciągu 18 miesięcy. Jak się do niego przygotować, opisuje tekst o egzaminie na pilota ultralekkiego, w którym jest też test na próbę.

Od zaliczenia teorii są 24 miesiące na egzamin praktyczny. To lot z egzaminatorem na typie samolotu, na którym odbywało się szkolenie. Egzaminator sprawdza, czy potrafisz bezpiecznie przygotować i wykonać lot jako dowódca, czyli czy można spokojnie oddać ci samolot.

Krok 7. Radio i odbiór świadectwa

Po obu zaliczeniach składasz wniosek do Urzędu Lotnictwa Cywilnego i wnosisz opłatę. Dostajesz świadectwo kwalifikacji UACP z wpisanym uprawnieniem UAP(L), czyli do pilotowania samolotów ultralekkich lądowych. Samo świadectwo jest bezterminowe. Uprawnienie jest ważne 5 lat i przedłuża je egzaminator praktyczny.

Żeby nadawać na częstotliwościach lotniczych, potrzebny jest osobny dokument: świadectwo operatora radiotelefonisty w służbie lotniczej, wydawane przez Urząd Komunikacji Elektronicznej. Najrozsądniej zrobić kurs i egzamin radiowy w trakcie szkolenia, tak żeby w dniu odbioru świadectwa mieć komplet.

Ile kosztuje droga do świadectwa

Największą pozycją jest nalot. Kwoty są orientacyjne i przed decyzją trzeba zebrać cenniki kilku ośrodków.

Po szkoleniu godzina wynajmu ultralighta z paliwem kosztuje najczęściej kilkaset złotych. Kiedy zaczyna się opłacać własna maszyna, pokazuje rachunek w tekście samolot ultralekki: cena.

A jeśli celem jest kabina samolotu pasażerskiego

Droga do pracy w liniach prowadzi przez europejskie licencje, od turystycznej po zawodową. Świadectwo ultralekkie jej nie zastąpi, a nalot z ultralighta zalicza się przy ubieganiu się o licencję w ograniczonym zakresie. Pozwala za to sprawdzić za ułamek ceny, czy latanie jest dla ciebie, a wiedza teoretyczna w większości pokrywa się z tym, czego wymaga licencja. Różnice między dokumentami opisuje porównanie licencji pilota turystycznego i świadectwa UACP.

Najczęstsze pytania